Η αρχιτεκτονική και το γυαλί
Μπλε γυαλί και ένα οκτάγωνο: Eiermann και Loire
Πώς κατασκευάστηκαν η οκταγωνική Εκκλησία της Μνήμης του Egon Eiermann και οι χειροποίητοι μπλε γυάλινοι τοίχοι του Gabriel Loire, και τι προσφέρει ο διπλός τοίχος στον χώρο.
Κρατήστε τη θέση σας για τη συναυλία ↗Γρήγορη απάντηση
Ο Μνημειακός Ναός του Έγκον Άιερμαν είναι ένα οκτάγωνο από χάλυβα, μπετόν και γυαλί, με διάμετρο περίπου 35 μέτρα. Οι τοίχοι του είναι κυψελωτό μπετόν γεμάτο με χειροποίητο μπλε γυαλί του Γκαμπριέλ Λουάρ από τη Σαρτρ, κατασκευασμένοι ως διπλός τοίχος που προστατεύει τον χώρο από τον θόρυβο της πόλης.
Ένα οκτάγωνο σε ατσάλινο σκελετό
Ο νέος ναός είναι ένα οκτάπλευρο κτίσμα με διάμετρο περίπου 35 μέτρα και ύψος σχεδόν 20 μέτρα. Ένας ατσάλινος σκελετός σχηματίζει τον κορμό του, με στρογγυλές ατσάλινες κολόνες σε κάθε γωνία, που τις ενώνει ένα πλέγμα οριζόντιων και κάθετων ατσάλινων ταινιών. Τετράγωνα πλαίσια από κυψελωτό σκυρόδεμα γεμίζουν το πλέγμα. Το κατώτερο τμήμα του τοίχου είναι χτισμένο με τούβλα, ενώ το πολύ μεγαλύτερο ανώτερο τμήμα φέρει γυαλί. Ο Eiermann άφησε την κατασκευή ορατή αντί να τη στολίσει με διακόσμηση, και ο ναός χαρακτηρίζει το αποτέλεσμα ως ριζική αναγωγή στα ουσιώδη: επαναλαμβανόμενα γεωμετρικά σχήματα, επαναλαμβανόμενα υλικά και ένα παιχνίδι του φωτός.
Ο Gabriel Loire και το γυαλί
Ο Γάλλος καλλιτέχνης του γυαλιού Gabriel Loire, που διατηρούσε εργαστήριο στη Σαρτρ, σχεδίασε και κατασκεύασε τα παράθυρα το 1960 και το 1961. Χρησιμοποίησε την τεχνική που ονομάζεται dalle de verre: χοντρές πλάκες χρωματιστού γυαλιού σπάνε σε κομμάτια και ενσωματώνονται σε σκυρόδεμα. Ο ναός περιγράφει το αποτέλεσμα ως ένα γαλάζιο φωτεινό τοπίο από χιλιάδες θραύσματα, με μικρές ομάδες κόκκινου, πράσινου και κίτρινου. Τα παράθυρα είναι αφηρημένα και δεν φέρουν μορφές.
Γιατί το γυαλί είναι γαλάζιο
Ο Loire πέρασε πολλές ώρες στον Καθεδρικό Ναό της Σαρτρ μελετώντας πώς τα μεσαιωνικά παράθυρά του χειρίζονται το χρώμα και το φως, και το γαλάζιό του είναι διάσημο. Στη μεσαιωνική τέχνη το βαθύ γαλάζιο σήμαινε το θείο και τον ουρανό. Ο Loire περιέγραψε το γαλάζιο των παραθύρων του στο Βερολίνο ως σύμβολο ειρήνης και τις κηλίδες των άλλων χρωμάτων ως σύμβολο χαράς. Ο ναός διαβάζει τον ρόλο ενός Γάλλου σχεδιαστή ως σημάδι ειρήνης και γερμανογαλλικής συμφιλίωσης, και βλέπει το χρώμα ως ουράνιο επίσης.
Ο διπλός τοίχος
Ο ναός είναι χτισμένος με δύο τοίχους, με έναν διάδρομο πλάτους περίπου 2,4 μέτρων ανάμεσά τους. Ο τοίχος που βλέπετε από έξω δεν είναι αυτός που βλέπετε από μέσα. Ο εξωτερικός τοίχος έχει το δικό του γυαλί, σε μεγαλύτερα τζάμια, και ο ναός λέει ότι το βαθύ γαλάζιο που βλέπετε μέσα στο φως της ημέρας προέρχεται κυρίως από αυτό το εξωτερικό γυαλί. Ο δεύτερος τοίχος προοριζόταν κυρίως για ηχομόνωση, ώστε ένας γυάλινος ναός στο κέντρο της πόλης να μπορεί να είναι ακόμη ένας τόπος ησυχίας.
Φως μετά το σκοτάδι
Οι λάμπες στο πέρασμα ανάμεσα στους τοίχους λάμπουν μέσα από το γυαλί μετά το σούρουπο, έτσι η εκκλησία ακτινοβολεί με μπλε αποχρώσεις στην πλατεία. Τα πρώτα φώτα ήταν προβολείς, και από τα μέσα της δεκαετίας του 2010 η εκκλησία χρησιμοποιεί πολλά μικρά LED που ανάβουν το σούρουπο. Η εκκλησία λέει ότι το γυαλί της πρόσοψης δείχνει την πλήρη φωτεινότητά του μόνο τη νύχτα και από το εσωτερικό, γι' αυτό το κτίριο φαίνεται αρκετά διαφορετικό την ημέρα και μετά το σκοτάδι.
Καρέκλες, δάπεδο και βωμός
Ο Άιερμαν σχεδίασε το εσωτερικό ως ένα ενιαίο σύνολο. Επέλεξε μεμονωμένα καθίσματα με ξύλινα πλαίσια και μαύρους ιμάντες αντί για στασίδια, ενώ το δάπεδο είναι ένα μωσαϊκό από στρογγυλές κεραμικές και τσιμεντένιες πλάκες. Το τέμπλο είναι ξύλινο και ατσάλινο με δώδεκα κηροπήγια, που παραπέμπουν στις δώδεκα φυλές του Ισραήλ, τους δώδεκα μαθητές και τις δώδεκα πύλες της ουράνιας Ιερουσαλήμ. Πάνω από αυτό κρέμεται μια μορφή του αναστημένου Χριστού του Karl Hemmeter, σε δύο λεπτά ατσάλινα συρματόσχοινα.
Ένα κτίριο που χρειάζεται φροντίδα
Έπειτα από περισσότερα από 60 χρόνια, η εκκλησία ανακαινίζει τις προσόψεις της. Ο οπλισμός στα τσιμεντένια κυψελωτά πλέγματα διαβρώνεται και το σκυρόδεμα αποφλοιώνεται. Το συρματόσχοινο μέσα στις γυάλινες πλάκες σκουριάζει επίσης, πιέζοντας τις γειτονικές γυάλινες επιφάνειες και προκαλώντας ρωγμές. Το πρόγραμμα εργασιών της εκκλησίας ξεκινά στις προσόψεις από το 2027, και όπως ανακοινώνει, οι συναυλίες και οι λειτουργίες συνεχίζονται όσο διαρκούν τα έργα. Για τον επισκέπτη αυτό σημαίνει ότι τα επόμενα χρόνια θα υπάρχουν κάποιες σκαλωσιές ή προστατευτικά καλύμματα στις προσόψεις, ενώ ο εσωτερικός χώρος θα λειτουργεί όπως και πριν.
Πηγές