Het orgel en de muziek
Het Schuke-orgel en de stukken die erbij passen
Wat u moet weten over het Schuke-orgel van de Memorial Church, en een korte luistergids voor orgel- en strijkmuziekstukken die vaak op dit soort programma's voorkomen.
Reserveer uw stoel voor het concert ↗Kort antwoord
Het orgel van de Memorial Church werd begin jaren zestig gebouwd door het Berlijnse bedrijf Karl Schuke en behoort tot de grootste van de stad. Het staat op een galerij tegenover de ingang en wordt bespeeld tijdens diensten, vespers en concerten. Orgeltoccata's van Bach en Widor komen er goed tot hun recht.
Een nieuw orgel voor een nieuwe ruimte
Het orgel werd gebouwd in 1962 en 1963 door de Berlijnse orgelwerkplaats Karl Schuke, en de kerk rekent het tot de belangrijkste werken van het bedrijf. Eiermann was nauw betrokken bij het ontwerp. Het resultaat is een kas die duidelijk verdeeld is door secties van het instrument, wat een helder zicht geeft op de structuur in een kleine ruimte, en een speeltafel die ook zijn hand verraadt.
Hoe groot het is
De kerk spreekt van bijna 6.000 pijpen in 63 registers, terwijl andere bronnen een aantal van dichter bij 5.000 noemen, dus het is het veiligst om te zeggen: enkele duizenden. Het heeft vier manualen en een pedaal, een mechanische toetsmechaniek en een elektrische registermechaniek met een combinatiesysteem dat meerdere malen is vernieuwd. De specificatie van de kerk werd opgesteld door Siegfried Reda, een vooraanstaand kerkmusicus van zijn tijd, die de voorkeur gaf aan een kleurrijke, boventoonrijke klank.
Een drukbespeeld instrument
De kerk noemt het waarschijnlijk een van de meest bespeelde orgels van zijn soort. Het klinkt dagelijks bij devoties en diensten, bij orgelvespers en bij concerten, en gastsolisten uit Duitsland en het buitenland waarderen zowel zijn klankpalet als zijn precieze bespeelbaarheid. Boven de galerij zijn plexiglaspanelen aangebracht om de akoestiek te verbeteren. Bezoekende organisten geven er recitals in de zomerreeks, die de kerk met gratis toegang en een vrijwillige bijdrage organiseert.
Luisteren naar een toccata
Een toccata is een pronkstuk, geschreven om de handen van de speler snel over de toetsen te laten rennen. Bachs Toccata en Fuga in d klein, BWV 565, opent met een toccata en eindigt in een fuga en coda, in de stijl van de Noord-Duitse orgelschool. Het is een van de meest herkende orgelwerken, hoewel een minderheid van de geleerden betwijfelt of Bach het heeft geschreven. In een hoge, beglaasde ruimte dragen de openingsthema's ver.
Widors toccata
Charles-Marie Widor schreef zijn Orgelsymfonie nr. 5 in 1878 en 1879, toen hij organist was in Saint-Sulpice in Parijs, en hij gaf de eerste openbare uitvoering in oktober 1879. Het laatste deel is een toccata, een van de bekendste en meest opgenomen orgelstukken. Het werd beroemd buiten de concertzalen toen het de Mendelssohn-bruiloftsmarserving bij het huwelijk van prinses Margaret en Antony Armstrong-Jones in 1960, en veel luisteraars kennen het zonder de titel te weten.
Strijkers en stem
Niet elk stuk gebruikt het orgel. Vivaldi's Vier jaargetijden zijn vioolconcerten die in 1725 werden gepubliceerd, en Pachelbels Canon werd oorspronkelijk geschreven voor drie violen en continuo. Schuberts Ave Maria begon als een lied voor stem en piano. Een programma kan zich dus bewegen tussen orgelstukken en strijker- of vocale werken zonder de ruimte te verlaten, wat de opzet is van een kerkconcert als dit.
Waar je op moet letten tijdens het luisteren
Let op hoe het geluid zich gedraagt in een achthoek. De ruimte is hoog en de wanden zijn van glas en beton, en de kerk heeft akoestische panelen boven de orgelgalerij laten plaatsen om het geluid te verbeteren. Merk op hoe een luidruchtige passage en een stille passage aanvoelen in dezelfde ruimte. Zachte stukken zoals het Lacrimosa uit Mozarts Requiem, dat Mozart onvoltooid achterliet toen hij in 1791 stierf, passen bij een ruimte als deze. Ga lekker zitten en laat de eerste minuut voorbijgaan voordat je het geluid beoordeelt, want het oor heeft even nodig om aan een ruimte van deze omvang te wennen.
Bronnen