Stary kościół i ruina
Wydrążony ząb: stary kościół i jego wieża
Jak berliński Kościół Pamięci Cesarza Wilhelma powstał w latach 90. XIX wieku, został zbombardowany w 1943 roku i odbudowany wokół swojej zrujnowanej wieży w latach 1959–1963.
Zarezerwuj miejsce na koncercie ↗Szybka odpowiedź
Zrujnowana wieża obok kościoła z niebieskiego szkła to pozostałość Kościoła Pamięci Cesarza Wilhelma zbudowanego w latach 90. XIX wieku. Nalot bombowy wieczorem 22 listopada 1943 roku obrócił go w ruinę, a po długiej debacie Egon Eiermann zachował wieżę jako memorial i wzniósł obok nowy kościół, poświęcony w 1961 roku.
Pierwszy kościół
Kościół powstał w ramach programu budowy świątyń protestanckich zapoczątkowanego przez cesarza Wilhelma II i cesarzową Augustę Wiktorię, który nazwał go imieniem swojego dziadka, Wilhelma I. Architekt Franz Schwechten zwyciężył w konkursie projektowym, przedstawiając okazały kościół neoromański wzorowany na katedrze w Bonn, z nawą mogącą pomieścić ponad 2000 osób. Kamień węgielny położono 22 marca 1891 roku, w urodziny Wilhelma I.
Kościół mozaik
Projekt przewidywał ogromną ilość mozaik ściennych, a najbogatsze z nich zdobiły przedsionek u podstawy wieży. Kościół poświęcono 1 września 1895 roku, choć przedsionek ukończono i konsekrowano dopiero w 1906 roku. Sala ta od początku pomyślana była jako hala pamięci poświęcona Wilhelmowi I — stąd w nazwie budowli słowo „memoriał".
Noc 22 listopada 1943 roku
Wieczorem 22 listopada 1943 roku Berlin został zbombardowany z większą siłą niż kiedykolwiek wcześniej, a kościół doznał poważnych zniszczeń i stał się nieużytkowy. Dach i mozaikowe sklepienia zawaliły się, a zewnętrzne mury pozostały na różnych wysokościach. Wielka wieża przetrwała ze strzaskanym szczytem, a mozaiki i reliefy w przedsionku u jej podstawy wyszły z kataklizmu stosunkowo dobrze. Zniszczona sylwetka nadała wieży przydomek „der hohle Zahn" — wydrążony ząb. Wieża miała niegdyś 113 metrów wysokości, a dziś liczy 71 metrów.
Co zrobić z ruiną
O przyszłości ruiny spierano się od 1947 roku aż do wczesnych lat sześćdziesiątych. Pomysły były różne — od odbudowy kościoła w pierwotnym kształcie, przez połączenie starego z nowym, po nowoczesną świątynię w nowej lokalizacji. Na początku lat pięćdziesiątych w oczyszczonej ruinie pod gołym niebem odbywały się nabożeństwa i okazjonalne koncerty. Władze Berlina Zachodniego pragnęły nowoczesnego znaku dla najbardziej reprezentacyjnego placu miasta, a kościół chciał pozostać tam, gdzie stał.
Konkurs Eiermanna
W 1956 roku fundacja kościelna i Senat Berlina ogłosiły konkurs. Zwyciężył Egon Eiermann, a jego pierwszy projekt zakładał rozbiórkę wieży i budowę całkowicie od nowa. Sprzeciw społeczny był tak silny, że ruinę wieży nazwano sercem Berlina. Architekt zmienił projekt, aby ją zachować, nakazał rozebrać większość pozostałej starej konstrukcji i rozmieścił wokół niej cztery nowe budynki: kościół, dzwonnicę, kaplicę i foyer.
Wieża dzisiaj
Hol wejściowy wieży został ponownie otwarty dla zwiedzających w 1987 roku jako sala pamięci, z wystawą poświęconą historii kościoła i jego znaczeniu jako ostrzeżenie i wezwanie do pokoju. Zwiedzający spotykają tam mozaiki z pierwszego kościoła, uszkodzoną figurę Chrystusa ze starego ołtarza, Krzyż z Gwoździ z Coventry oraz krzyż-ikonę z Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Krzyż z Coventry jest znakiem pojednania, wykonanym z gwoździ z więźby dachowej katedry w Coventry.
Co jest teraz otwarte
Strona samego kościoła podaje, że sala pamięci zostanie zamknięta na prace remontowe, i opisuje program prac w całym zespole. Informuje, że nabożeństwa, koncerty, wydarzenia i zwiedzanie są kontynuowane. W przypadku wizyty koncertowej praktyczna kwestia jest prosta: nowy kościół, w którym odbywa się koncert, jest oddzielony od wieży, więc zamknięta sala nie odwołuje wieczoru. Sprawdź stronę zwiedzania kościoła, co można zobaczyć danego dnia, i potraktuj wieżę jako wizytę dzienną, a koncert jako wieczorny. Widziane razem, oba pokazują, jak kościół pamięta o własnej historii i nadal wykorzystuje nowy budynek do muzyki.
Źródła